Zwichnięcie rzepki u psa

Zwichnięcie rzepki u psa to jeden z częstszych problemów ortopedycznych, szczególnie u ras małych i miniaturowych. Nie oznacza to jednak, że schorzenie dotyczy wyłącznie niewielkich psów. Może występować również u psów średnich i dużych, a nieleczone prowadzić do przewlekłego bólu, stanów zapalnych, uszkodzenia chrząstki stawowej, zmian zwyrodnieniowych, a nawet zerwania więzadeł w obrębie kolana.

Dla opiekuna pierwszym sygnałem bywa często to, że pies nagle podciąga jedną tylną łapę podczas spaceru, po czym po kilku krokach znów idzie normalnie. Taki objaw łatwo zbagatelizować, zwłaszcza jeśli pojawia się tylko od czasu do czasu. Tymczasem może to być początek postępującego problemu, który z biegiem czasu będzie coraz bardziej obciążał staw kolanowy.

Warto wiedzieć, czym dokładnie jest zwichnięcie rzepki, jakie daje objawy, kiedy wystarczy leczenie zachowawcze, a kiedy potrzebny jest zabieg chirurgiczny. Równie ważna jest codzienna profilaktyka: utrzymanie prawidłowej masy ciała, rozsądny ruch i dobrze dobrane żywienie, np. karma mokra dla psa, karma sucha dla psa lub – jeśli wymaga tego stan zdrowia – karma weterynaryjna dla psa.

Spis treści:

1. Czym jest zwichnięcie rzepki u psa?

2. Jak dochodzi do zwichnięcia rzepki?

3. Które psy są najbardziej narażone?

4. Objawy zwichnięcia rzepki u psa

5. Stopnie zwichnięcia rzepki

6. Jak wygląda diagnostyka?

7. Leczenie zachowawcze i operacyjne

8. Rekonwalescencja po zabiegu

9. Czy dieta i masa ciała mają znaczenie?

10. Jak zmniejszyć ryzyko pogorszenia problemu?

11. Tabela porównawcza: lekkie i zaawansowane zwichnięcie rzepki u psa

12. FAQ

13. Podsumowanie

Czym jest zwichnięcie rzepki u psa?

Rzepka to niewielka kość znajdująca się z przodu stawu kolanowego. W prawidłowych warunkach porusza się w specjalnym rowku w kości udowej i pomaga w prawidłowej pracy całego mechanizmu wyprostnego kończyny. Problem pojawia się wtedy, gdy rzepka przemieszcza się poza ten rowek, czyli „wypada” ze swojego prawidłowego toru ruchu.

To właśnie nazywamy zwichnięciem rzepki.

Najczęściej u psów występuje:

• zwichnięcie przyśrodkowe – rzepka przemieszcza się do wnętrza kończyny,
• rzadziej zwichnięcie boczne – rzepka przemieszcza się na zewnątrz.

Zwichnięcie może dotyczyć jednej lub obu kończyn. U wielu psów problem rozwija się stopniowo i początkowo objawia się jedynie epizodycznie.

Jak dochodzi do zwichnięcia rzepki?

Do zwichnięcia rzepki dochodzi wtedy, gdy mechanika stawu kolanowego jest zaburzona. Rzepka zamiast stabilnie poruszać się w rowku kości udowej, przemieszcza się poza jego obręb. Dzieje się tak zwykle z dwóch głównych powodów.

1. Przyczyny wrodzone i dziedziczne

To najczęstszy scenariusz. U wielu psów problem wynika z nieprawidłowej budowy kończyny i ma podłoże genetyczne. Mogą występować:

• zbyt płytki rowek kości udowej,
• nieprawidłowe ustawienie kości udowej lub piszczelowej,
• zaburzona oś kończyny,
• nadmierna wiotkość tkanek stabilizujących staw.

W takich przypadkach skłonność do zwichnięcia rzepki może być obecna już od bardzo młodego wieku, nawet jeśli objawy pojawiają się dopiero później.

2. Przyczyny nabyte

U niektórych psów zwichnięcie rzepki pojawia się po urazie, np. po upadku, gwałtownym skręcie, potrąceniu lub silnym przeciążeniu stawu kolanowego. Taki uraz może uszkodzić struktury stabilizujące kolano albo nasilić wcześniej istniejącą, ale niezauważoną wadę.

Które psy są najbardziej narażone?

Problem szczególnie często dotyczy psów ras małych i miniaturowych. W grupie większego ryzyka znajdują się między innymi:

• yorkshire terriery,
• chihuahua,
• maltańczyki,
• pudle miniaturowe i toy,
• pomeraniany,
• shih tzu,
• pekińczyki.

Nie oznacza to jednak, że większe psy są całkowicie bezpieczne. U ras średnich i dużych również może dojść do zwichnięcia rzepki, choć częściej tło bywa wtedy pourazowe lub anatomiczne.

Objawy zwichnięcia rzepki u psa

Objawy mogą być subtelne albo bardzo wyraźne – zależnie od stopnia zaawansowania problemu.

Najczęstsze symptomy to:

Epizodyczne unoszenie tylnej łapy

Pies nagle podciąga łapę, robi kilka kroków na trzech kończynach, po czym wraca do normalnego chodu. To jeden z najbardziej typowych objawów.

Kulawizna

Może być przerywana lub stała. Na początku często pojawia się tylko po wysiłku lub nagłym ruchu.

„Przeskakiwanie” podczas chodu

Niektóre psy poruszają się w sposób nienaturalny, jakby na chwilę „gubiły” prawidłowy tor ruchu kończyny.

Niechęć do ruchu

Pies może unikać skakania, biegania, wchodzenia po schodach albo zabawy.

Ból w okolicy kolana

W bardziej zaawansowanych przypadkach pojawia się:

• lizanie kolana,
• napięcie mięśni,
• niechęć do dotyku,
• popiskiwanie przy ruchu.

Zmiana ustawienia kończyny

U części psów można zauważyć nienaturalne zginanie lub ustawianie łapy pod nietypowym kątem.

W nieleczonych przypadkach przewlekła niestabilność prowadzi do coraz większego tarcia w stawie, uszkodzenia chrząstki, zapalenia i rozwoju zmian zwyrodnieniowych.

Stopnie zwichnięcia rzepki

Lekarze weterynarii zwykle klasyfikują zwichnięcie rzepki w skali od I do IV.

Stopień I

Rzepka przemieszcza się sporadycznie i zwykle wraca sama na miejsce. Objawy mogą być minimalne lub wręcz niezauważalne.

Stopień II

Rzepka wypada częściej, ale zwykle daje się odprowadzić. Pojawia się przerywana kulawizna i charakterystyczne unoszenie łapy.

Stopień III

Rzepka pozostaje zwichnięta przez większość czasu, choć można ją ręcznie odprowadzić. Chód psa jest wyraźnie zaburzony.

Stopień IV

Rzepka jest stale zwichnięta i nie daje się odprowadzić. Kończyna jest wyraźnie zniekształcona, a poruszanie się sprawia duży problem.

Im wyższy stopień, tym większe ryzyko przewlekłego bólu i zmian zwyrodnieniowych.

Jak wygląda diagnostyka?

Rozpoznanie nie opiera się wyłącznie na obserwacji chodu. Potrzebne jest badanie ortopedyczne przeprowadzone przez lekarza weterynarii.

Diagnostyka zwykle obejmuje:

• dokładny wywiad z opiekunem,
• ocenę chodu,
• badanie palpacyjne stawu kolanowego,
• ocenę ruchomości rzepki,
• badanie RTG,
• czasem dodatkowe badania obrazowe przy bardziej złożonych przypadkach.

Badania są potrzebne nie tylko do potwierdzenia diagnozy, ale też do oceny, czy w stawie pojawiły się już wtórne zmiany, np. zwyrodnienia lub uszkodzenie innych struktur.

Leczenie zachowawcze i operacyjne

Sposób leczenia zależy od:

• stopnia zwichnięcia,
• wieku psa,
• nasilenia objawów,
• obecności bólu,
• aktywności psa,
• zmian wtórnych w stawie.

Leczenie zachowawcze

Bywa rozważane przy lżejszych przypadkach, szczególnie gdy objawy są niewielkie.

Może obejmować:

• kontrolę masy ciała,
• ograniczenie przeciążeń,
• fizjoterapię i rehabilitację,
• wzmacnianie mięśni kończyny,
• leki przeciwzapalne i przeciwbólowe w okresach zaostrzeń,
• suplementację wspierającą stawy.

W codziennej opiece duże znaczenie ma dobrze dobrana dieta. U psa z tendencją do nadwagi lub z problemami ortopedycznymi warto zwrócić uwagę na kaloryczność i jakość karmy, np. odpowiednio dobraną karmę suchą dla psa, karmę mokrą dla psa albo – przy szczególnych zaleceniach lekarza – karmę weterynaryjną dla psa.

Leczenie operacyjne

Operacja jest często zalecana:

• przy wyższych stopniach zwichnięcia,
• gdy pies odczuwa ból,
• gdy kulawizna się nasila,
• gdy występują trudności w chodzeniu,
• gdy leczenie zachowawcze nie daje efektów.

Celem zabiegu jest ustabilizowanie rzepki i poprawa mechaniki całego stawu kolanowego. Technika operacyjna dobierana jest indywidualnie i może obejmować m.in. pogłębienie rowka, korekcję ustawienia przyczepów oraz stabilizację tkanek miękkich.

Rekonwalescencja po zabiegu

Sama operacja to dopiero początek leczenia. Bardzo duże znaczenie ma okres pooperacyjny.

Najczęściej obejmuje on:

• ograniczenie aktywności przez kilka tygodni,
• spacery wyłącznie na smyczy,
• regularne kontrole,
• rehabilitację,
• ćwiczenia zalecone przez specjalistę,
• stopniowy powrót do normalnego ruchu.

Dobrze prowadzona rekonwalescencja poprawia rokowanie i zmniejsza ryzyko nawrotu problemu.

Czy dieta i masa ciała mają znaczenie?

Ogromne. Nadwaga jest jednym z najważniejszych czynników pogarszających stan stawów. Im większa masa ciała, tym większe obciążenie kolan przy każdym kroku.

Dlatego u psa ze zwichnięciem rzepki lub skłonnością do problemów ortopedycznych warto:

• utrzymywać prawidłową sylwetkę,
• unikać przekarmiania,
• rozsądnie dawkować przysmaki dla psa,
• dobierać karmę do wieku, aktywności i stanu zdrowia.

W zależności od potrzeb dobrze sprawdzić się może:

• karma mokra dla psa,
• karma sucha dla psa,
• karma monobiałkowa dla psa – np. przy psach wrażliwych pokarmowo,
• karma sucha bezzbożowa dla psa – jeśli opiekun szuka takiej formuły,
• karma weterynaryjna dla psa – gdy zaleci ją lekarz.

Sama dieta nie cofnie zwichnięcia rzepki, ale może bardzo pomóc w ograniczeniu przeciążenia stawów i wspierać komfort ruchu.

Jak zmniejszyć ryzyko pogorszenia problemu?

Nie na wszystko mamy wpływ, zwłaszcza jeśli problem jest dziedziczny. Można jednak sporo zrobić, by nie pogarszać sytuacji.

Warto:

• utrzymywać prawidłową wagę psa,
• unikać nagłych przeciążeń,
• ograniczyć skakanie z wysokości,
• szybko reagować na kulawiznę,
• wdrażać rehabilitację zgodnie z zaleceniami,
• nie dopuszczać do intensywnego przeciążania stawów u ras predysponowanych,
• nie rozmnażać psów z potwierdzonym problemem zwichnięcia rzepki.

To ostatnie ma szczególne znaczenie, ponieważ schorzenie często ma tło dziedziczne.

Tabela porównawcza: lekkie i zaawansowane zwichnięcie rzepki u psa

FAQ

Czy zwichnięcie rzepki u psa zawsze wymaga operacji?

Nie zawsze. W lżejszych przypadkach lekarz może zalecić leczenie zachowawcze, kontrolę masy ciała, rehabilitację i obserwację. Przy wyższych stopniach zwichnięcia operacja jest jednak bardzo często najlepszym rozwiązaniem.

Jak rozpoznać zwichnięcie rzepki u psa?

Najczęstszym objawem jest nagłe unoszenie tylnej łapy podczas chodzenia, przerywana kulawizna lub „przeskakiwanie” kończyny. Z czasem może pojawić się ból i niechęć do ruchu.

Czy pies ze zwichnięciem rzepki odczuwa ból?

Na początku nie zawsze. W wielu przypadkach dyskomfort pojawia się dopiero z czasem, gdy dochodzi do stanu zapalnego, tarcia i zmian zwyrodnieniowych w stawie.

Czy zwichnięcie rzepki jest dziedziczne?

Bardzo często tak. Dlatego psy z takim problemem nie powinny być wykorzystywane do hodowli.

Czy małe psy chorują częściej?

Tak, zwłaszcza rasy miniaturowe i małe są bardziej predysponowane do tego schorzenia. Nie oznacza to jednak, że większe psy są wolne od ryzyka.

Czy dieta ma znaczenie przy problemach z kolanami?

Tak, szczególnie w kontekście utrzymania prawidłowej masy ciała. U psa z problemami ortopedycznymi dobrze dobrana karma sucha dla psa, karma mokra dla psa lub karma weterynaryjna dla psa może wspierać codzienne funkcjonowanie.

Czy można podawać przysmaki psu ze zwichnięciem rzepki?

Tak, ale z umiarem. Smaczki dla psa powinny być uwzględnione w dziennym bilansie kalorii, aby nie doprowadzić do nadwagi.

Podsumowanie

Zwichnięcie rzepki u psa to problem, którego nie warto bagatelizować. Początkowo może objawiać się tylko chwilowym unoszeniem łapy, ale z czasem prowadzić do przewlekłego bólu, zmian zwyrodnieniowych i znacznego pogorszenia komfortu życia psa.

Najważniejsze są:

• szybka reakcja na pierwsze objawy,
• prawidłowa diagnostyka,
• dobrze dobrane leczenie,
• kontrola masy ciała,
• rozsądna aktywność,
• wsparcie organizmu odpowiednim żywieniem.

W codziennej opiece pomocne mogą być dobrze dobrane produkty, takie jak karma mokra dla psa, karma sucha dla psa, karma monobiałkowa dla psa, karma sucha bezzbożowa dla psa, karma weterynaryjna dla psa oraz podawane rozsądnie przysmaki dla psa.