Jak emocje opiekuna wpływają na zachowanie psa

Behawiorystka zwierząt IGA PODLAWSKA

O tym, że psy doskonale wyczuwają nasze emocje, wie prawie każdy właściciel psa. Wiele mówi się o ich zdolnościach do wyczuwania chorób, informowania o zbliżających się atakach padaczki, pomocy osobom zmagającym się z atakami paniki. Jednakże w dalszym ciągu bardzo niewiele uwagi zwraca się na „drugą stronę medalu” czyli oddziaływanie naszych emocji na zachowanie psa.

Spis treści:

1. Genetyka, trauma, niezaspokojone potrzeby gatunkowe i…

2. Emocje opiekuna

3. Wizyty w gabinecie weterynaryjnym

4. Stres u przewodnika psa

5. Wpływ żywienia na emocje psa — o czym mało kto mówi

6. FAQ — najczęstsze pytania

7. Jak łączyć pracę behawioralną z dietą? 3 proste zasady

8. Emocje psa są odbiciem naszego przeżywania
 

Genetyka, trauma, niezaspokojone potrzeby gatunkowe i…

W mojej praktyce szkoleniowej najczęściej spotykam się z psami przejawiającymi zachowania niepożądane, przeważnie są to psy pobudliwe, o niskim progu reakcji na bodźce.

Oczywiście musimy pamiętać, że na dany problem przypada wiele składowych między innymi genetyka, traumy z przeszłości, niezaspokojone potrzeby gatunkowe. Jednakże w wielu przypadkach opiekunowie nie zdają sobie sprawy jak bardzo ich emocje wpływają na występowanie i wzmacnianie zachowań problemowych u swoich własnych czworonogów.

Emocje opiekuna

Wyobraźmy sobie sytuacje, w których nasz pies reaguje agresywnie na widok obcych psów czy ludzi. Ujada, wiesza się na smyczy, przeraźliwie ciągnie. Normalnym dla sporej grupy ludzi będzie w takiej sytuacji odczuwanie silnego stresu, spowodowanego zastanawianiem się co by się stało, gdyby zerwała się smycz?  W stanie stresu nasz organizm nie funkcjonuje normalnie. Dużo łatwiej o frustrację, gwałtowne reakcje.

Pies, czując nasz stres, napięcie naszego ciała i kurczowe trzymanie smyczy dostaje wyraźną informację, że jest się czego bać, trzeba koniecznie zareagować, zanim stanie się coś strasznego.

Często zdarza się, że pies zachowuje się w dany sposób, lub z większym natężeniem, tylko podczas spacerów z jednym członków rodziny, co wyraźnie może wskazywać, poza oczywiście problemem z relacją na linii pies-przewodnik, na ewidentny wpływ negatywnych emocji danego opiekuna na psa.

Wizyty w gabinecie weterynaryjnym

W kontekście stresu warto poruszyć również kwestię wizyt w gabinecie weterynaryjnym. Chyba każdy z nas chociaż raz usłyszał zdanie „Mój pies, wie, że jedziemy do lekarza, zanim w ogóle wyjdziemy z domu!” Psy doskonale odczytują naszą mowę ciała, każde drobne niuanse, na które sami często nie zwracamy uwagi, a często sama myśl o wizycie jest stresująca dla opiekuna co jest dla psa bardzo czytelnym znakiem.

Mało który pies dobrze znosi wizyty w gabinetach, co oczywiście w dużej mierze jest spowodowane chociażby silnymi zapachami i obecnością innych zwierząt, często możliwymi traumami związanymi z mało przyjemnymi zabiegami czy też niewłaściwym podejściem lekarza weterynarii. Jeżeli dodatkowo pies nie dostaje wsparcia ze strony swojego opiekuna, a jedynie odczuwa jego gromadzący się stres, przepis na prawdziwą wizytę-katastrofę mamy gotowy.

Stres u przewodnika psa

Jeśli opiekun — przewodnik nie jest pewny siebie i swoich działań, a czworonóg w związku z tym nie darzy go zaufaniem, pies zostaje pozostawiony tak naprawdę samemu sobie, w miejscu, które jest dla niego przerażające.  W takiej sytuacji pomocny może być, poza pracą nad ogólną poprawą relacji między psem a przewodnikiem, trening kooperacyjny, inaczej nazywany medycznym pod okiem kogoś doświadczonego.

Może on pomóc nie tylko w kontekście przyzwyczajenia psa do dotyku i zabiegów, ale również skutecznie podnieść pewność siebie opiekuna psa.

Wysokie emocje życia codziennego
Innym, moim zdaniem bardzo ważnym przykładem, jest nieświadome wzmacnianie występowania u psów wysokich emocji w sytuacjach życia codziennego, poprzez... nasze wysokie emocje.

Bardzo często opiekunowie pytają mnie co zrobić w sytuacji, gdy pies po powrocie opiekunów do domu obskakuje ich, piszczy i prawie dosłownie „biega po ścianach”. Moje pierwsze pytanie brzmi zawsze: „W jaki sposób witaliście się z waszym psem od początku, gdy pojawił się w waszym domu?” Odpowiedź w każdym przypadku jest taka sama.

Wpływ żywienia na emocje psa — o czym mało kto mówi

W rozmowach o emocjach psa zwykle skupiamy się na relacji, spacerach, treningu i środowisku. To oczywiście fundament. Warto jednak pamiętać, że emocje psa nie zaczynają się wyłącznie „w głowie” – ogromny wpływ na jego zachowanie ma także to, co trafia do miski.

Nie chodzi o magiczne „uspokajające” karmy, które nagle zrobią z reaktywnego psa oazę zen. Chodzi o coś bardziej przyziemnego, ale bardzo realnego: stabilność organizmu, układu nerwowego i poziomu energii.

1) Skoki energii i „przebodźcowanie” organizmu

Jeśli pies dostaje karmę bardzo ubogą w wartościowe białko, za to bogatą w wypełniacze lub mało odżywcze składniki, może to wpływać na jego:

• ogólną kondycję,
• jakość snu,
• regenerację po stresie,
• odporność na bodźce.

W praktyce opiekunowie często mówią: „On jest ciągle nakręcony”, „Nie potrafi odpocząć”, „Szybko się frustruje”. Oczywiście przyczyny mogą być behawioralne, ale warto wykluczyć też żywieniowe tło problemu.

W takiej sytuacji dobrym krokiem bywa przejście na karmę dla psa z wysoką zawartością mięsa, która zwykle ma lepszą strawność i bardziej stabilny profil energetyczny. (link wewnętrzny: karma dla psa z wysoką zawartością mięsa)

2) Jelita, mikrobiota i nastrój – realne połączenie

Coraz więcej mówi się o osi jelita–mózg także u zwierząt. W skrócie: jeśli pies ma problemy trawienne, częste gazy, luźne kupy, wzdęcia lub świąd, to jego organizm funkcjonuje w stanie przeciążenia. A przeciążony organizm = mniejsza odporność na stres.

Czasem zmiana na karmę łagodniejszą i lepiej tolerowaną daje zaskakująco dobry efekt: pies staje się spokojniejszy, łatwiej zasypia, szybciej wraca do równowagi po emocjach.

Jeśli pies ma wrażliwy układ pokarmowy lub podejrzewasz nietolerancje, rozważ:

• karmę monobiałkową dla psa (jeden rodzaj białka, prostszy skład) – (link wewnętrzny: karma monobiałkowa dla psa)
• albo karmę suchą bezzbożową dla psa, jeśli Twój pies gorzej reaguje na część zbóż lub masz podejrzenie problemów jelitowych – (link wewnętrzny: karma sucha bezzbożowa dla psa)

3) Emocje a głód: nie każdy pies umie „zignorować” pusty żołądek

Niektóre psy bardzo źle znoszą długie przerwy między posiłkami. U takich psów głód potrafi objawiać się jako:

• nerwowość,
• rozdrażnienie,
• nadpobudliwość,
• trudności w wyciszeniu po spacerze.

To szczególnie częste u psów młodych, aktywnych i reaktywnych. Pomóc może:

• podział dziennej dawki na mniejsze porcje,
• część kalorii podawana w formie „sniffingowych” aktywności,
• a także wybór karmy, która daje dłuższe uczucie sytości.

W praktyce wielu opiekunów łączy karmę suchą dla psa (łatwa do porcjowania i treningu) z porcją karmy mokrej dla psa (większa objętość, często lepsza sytość i nawodnienie).

4) Pies, który czuje się źle, częściej „reaguje źle”

To prosta, ale ważna zasada: ból i dyskomfort nasilają zachowania emocjonalne. Jeśli pies ma:

• nawracające problemy jelitowe,
• swędzenie skóry,
• przewlekłe stany zapalne,
• wzdęcia,

…to jego próg reakcji na bodźce zwykle spada. Taki pies szybciej wybucha, łatwiej wpada w frustrację i trudniej się uspokaja.

Dlatego, pracując nad emocjami psa, warto traktować żywienie jako element wsparcia układu nerwowego, a nie tylko temat „co kupić w sklepie”.

FAQ — najczęstsze pytania

Czy karma może uspokoić psa?

Karma nie zastąpi treningu ani pracy nad emocjami, ale może zmniejszyć obciążenie organizmu, poprawić trawienie, sen i regenerację, co często przekłada się na spokojniejsze zachowanie.

Jaka karma dla psa reaktywnego i łatwo pobudliwego?

Najczęściej sprawdza się dieta:

• dobrze strawna,
• o stabilnym profilu energetycznym,
• bez składników, które wywołują problemy jelitowe lub świąd.
  Dobrym kierunkiem bywa karma dla psa z wysoką zawartością mięsa lub karma monobiałkowa dla psa.

Czy bezzbożowa karma zawsze jest lepsza dla emocji?

Nie zawsze. U części psów zboża nie stanowią problemu. Ale jeśli pies ma wrażliwy brzuch, świąd lub częste luźne stolce, karma sucha bezzbożowa dla psa może być warta przetestowania.

Czy mokra karma pomaga psu się wyciszyć?

Może pomóc pośrednio – często poprawia nawodnienie i bywa bardziej sycąca. U psów, które są „głodne i nerwowe”, włączenie karmy mokrej dla psa może poprawić komfort.

Czy zmiana karmy może pogorszyć zachowanie?

Tak – jeśli zrobisz ją zbyt szybko. Problemy jelitowe po nagłej zmianie mogą przełożyć się na rozdrażnienie i stres. Zmianę diety najlepiej robić stopniowo (zwykle 7–10 dni).

Jak łączyć pracę behawioralną z dietą? 3 proste zasady

Wiele osób rozdziela temat emocji i żywienia: „To trening” albo „To karma”. W praktyce najczęściej działa połączenie jednego i drugiego. Bo pies, który czuje się dobrze fizycznie, ma lepszą regenerację, śpi spokojniej i łatwiej uczy się nowych reakcji.

1) Najpierw stabilizacja organizmu, potem trudniejsze treningi

Jeśli pies ma luźne kupy, wzdęcia, swędzenie, częste odbijanie lub nawracające problemy trawienne, to jego układ nerwowy zwykle działa w trybie „podwyższonej gotowości”. Wtedy trudniej oczekiwać od psa spokoju na spacerze, cierpliwości czy skupienia.

W takich przypadkach warto rozważyć karmę o prostszym składzie, np. karmę monobiałkową dla psa, która często ułatwia obserwację, co psu służy, a co nie.
(link wewnętrzny: karma monobiałkowa dla psa)

2) Karmienie ma wspierać emocje, a nie je rozkręcać

U psów reaktywnych, pobudliwych i „wiecznie nakręconych” bardzo ważna jest dieta, która:

• jest dobrze strawna,
• daje stabilną energię,
• nie obciąża układu pokarmowego.

W praktyce wielu opiekunów zauważa poprawę po przejściu na karmę dla psa z wysoką zawartością mięsa – szczególnie, gdy wcześniej pies był karmiony dietą o niskiej jakości.
(link wewnętrzny: karma dla psa z wysoką zawartością mięsa)

Jeśli pies ma wrażliwy brzuch lub podejrzewasz nietolerancje, pomocna bywa też karma sucha bezzbożowa dla psa.
(link wewnętrzny: karma sucha bezzbożowa dla psa)

3) Wykorzystuj karmę jako narzędzie treningowe (bez dokładania stresu)

Jeśli pracujesz z psem nad emocjami, to karmienie może być częścią terapii – szczególnie wtedy, gdy pies uczy się nowych zachowań na spacerze.

Najczęściej sprawdza się połączenie:

• karmy suchej dla psa (łatwo odmierzyć porcje, można używać w treningu),
• z dodatkiem karmy mokrej dla psa (dla psów wybrednych, seniorów albo tych, które gorzej piją).
  (linki wewnętrzne: karma sucha dla psa, karma mokra dla psa)

To proste, ale ważne: jeśli pies jest głodny, ma dyskomfort trawienny albo dostaje jedzenie, po którym źle się czuje — jego emocje szybciej „wystrzelą”, a praca behawioralna będzie trudniejsza.

Emocje psa są odbiciem naszego przeżywania

Musimy być świadomi, że jeśli my sami pobudzamy naszego psa, zacznie się on zachowywać dosłownie jak odbicie nas samych. Często trudna do wytrzymania przez opiekunów pobudliwość ich psów jest spowodowana tym, jak sami się w stosunku do nich zachowują.

Psy są niejako zwierciadłem naszych emocji i w większości przypadków, aby zmienić dane zachowania, musimy skupić się również na własnych, bo jak zostało wykazane — nasze przeżywanie ma bezpośrednie przełożenie na kondycję psychiczną naszego czworonoga.