Astma i przewlekłe zapalenie oskrzeli u kotów – porady zdrowotne

Kaszel i choroby układu oddechowego są u kotów dość powszechne. Jedną z wielu ich przyczyn jest stan zapalny drobnych dróg oddechowych, który bywa określany po prostu jako „astma”. Możesz spotkać się także z innymi terminami opisującymi ten problem — mogą one brzmieć niepokojąco, jednak nie należy się nimi martwić. Lekarz weterynarii używa ich, aby precyzyjnie opisać schorzenie. Dlatego możesz usłyszeć określenia takie jak „astma kotów” (feline asthma) czy „przewlekłe zapalenie oskrzeli”, które odnoszą się do przewlekłej (długotrwałej) choroby bardzo drobnych dróg oddechowych (oskrzelików) w płucach. Inne nazwy opisujące ten sam stan to „alergiczna choroba dróg oddechowych” oraz „alergiczne zapalenie oskrzeli”.

Spis treści:

1. Astma i przewlekłe zapalenie oskrzeli — różnice

2. Jakie są objawy astmy lub przewlekłego zapalenia oskrzeli u kotów?

3. Co powoduje astmę lub przewlekłe zapalenie oskrzeli i które koty są narażone?

4. Kiedy skontaktować się z lekarzem weterynarii?

5. Jak lekarz weterynarii diagnozuje astmę lub przewlekłe zapalenie oskrzeli?

6. Jak leczy się astmę lub przewlekłe zapalenie oskrzeli?

7. Jak podaje się kotu leki wziewne?

8. Jakie są rokowania u kotów z astmą lub przewlekłym zapaleniem oskrzeli?

Astma i przewlekłe zapalenie oskrzeli — różnice

Przewlekłe zapalenie oskrzeli i astma są przewlekłymi chorobami zapalnymi dolnych dróg oddechowych (oskrzeli i oskrzelików). Z perspektywy opiekuna często trudno jest odróżnić te dwa schorzenia. Przewlekłe zapalenie oskrzeli definiuje się m.in. przez obecność codziennego kaszlu, natomiast astmę — przez ostre skurcze oskrzeli (zwężenie drobnych dróg oddechowych), które mogą ustępować samoistnie lub po leczeniu. Ponieważ rozróżnienie tych chorób jest trudne, zwykle omawia się je łącznie – zarówno diagnostyka, jak i leczenie są bardzo podobne.

Astma jest zazwyczaj spowodowana alergią na coś, co znajduje się w otoczeniu kota (np. pyłki, kurz). Prowadzi to do stanu zapalnego dróg oddechowych i z czasem do ich zwężenia. Takie zwężenie utrudnia oddychanie i powoduje charakterystyczne objawy. Podobnie jak u ludzi, drogi oddechowe kota mogą reagować gwałtownie i nagle na czynniki drażniące, powodując nagłe trudności w oddychaniu.
Przewlekłe zapalenie oskrzeli również prowadzi do stanu zapalnego i stopniowego zwężania dróg oddechowych, a także do zwiększonej produkcji śluzu (gęstej, lepkiej wydzieliny). Czynniki środowiskowe mogą wywoływać oba schorzenia, jednak często nie udaje się ustalić dokładnego czynnika wyzwalającego.

Jakie są objawy astmy lub przewlekłego zapalenia oskrzeli u kotów?

Objawy mogą mieć różne nasilenie i występować stale lub okresowo. Do typowych należą:

• uporczywy kaszel (często w krótkich napadach)*
• przyspieszony oddech, oddychanie z otwartym pyskiem lub dyszenie (np. po wysiłku, zabawie)
• głośny oddech, świsty
• trudności w oddychaniu

* Kaszel u kotów może czasem wyglądać tak, jakby kot próbował zwymiotować, dlatego bywa mylony z kulami włosowymi. Kot może mieć odruch wymiotny lub krztusić się po kaszlu, z wyciągniętą szyją i ciałem przyciśniętym nisko do podłoża. Jeśli to możliwe, warto nagrać film, aby pokazać go lekarzowi weterynarii i potwierdzić, czy kot rzeczywiście kaszle.

Objawy ataku astmy obejmują: wyraźne trudności w oddychaniu, oddychanie z otwartym pyskiem, szybkie ruchy klatki piersiowej, a czasem także osłabienie lub zapaść. Ataki astmy mogą zagrażać życiu, dlatego w przypadku ich wystąpienia należy niezwłocznie skontaktować się z lekarzem weterynarii.

Co powoduje astmę lub przewlekłe zapalenie oskrzeli i które koty są narażone?

Przyczyną jest najczęściej alergia lub podrażnienie wywołane przez coś obecnego w domu kota, choć w niektórych przypadkach pozostaje ona nieznana. Choroby przewlekłych dróg oddechowych mogą rozwinąć się u kotów w każdym wieku, każdej rasy i płci, jednak najczęściej występują u kotów dorosłych w wieku około 6—9 lat. Częściej obserwuje się je także u kotów syjamskich i ras pokrewnych, co sugeruje możliwy udział czynników dziedzicznych.

Kiedy skontaktować się z lekarzem weterynarii?

Skontaktuj się z zespołem weterynaryjnym, jeśli Twój kot kaszle lub wykazuje jakiekolwiek objawy problemów z oddychaniem — takie jak bardzo szybkie ruchy klatki piersiowej, oddychanie z otwartym pyskiem czy nietypowe dźwięki podczas wdechu i wydechu.
Jeśli podejrzewasz atak astmy, jest to stan nagły — kot musi zostać pilnie zbadany przez lekarza weterynarii.

Jak lekarz weterynarii diagnozuje astmę lub przewlekłe zapalenie oskrzeli?

Lekarz zbierze dokładny wywiad, zbada kota i osłucha klatkę piersiową stetoskopem. Ponieważ inne choroby mogą dawać podobne objawy (np. choroby serca, infekcje), konieczne jest ich wykluczenie. Pomocne może być przyniesienie nagrania przedstawiającego nieprawidłowy oddech lub kaszel.

Dodatkowe badania, które mogą być wykonane, obejmują:

• badania krwi
• badanie kału (np. w kierunku nicieni płucnych, które mogą powodować kaszel)
• badanie gardła w znieczuleniu
• zdjęcia RTG lub tomografię komputerową — w płucach widoczne są charakterystyczne zmiany
• badanie serca (echokardiografia)
• bronchoskopię — wprowadzenie cienkiego endoskopu do płuc w celu oceny drobnych dróg oddechowych
• płukanie dróg oddechowych (oskrzelowe lub oskrzelowo-pęcherzykowe) — pobranie komórek i płynu do badania mikroskopowego

Większość tych badań wymaga znieczulenia lub sedacji kota.

Jak leczy się astmę lub przewlekłe zapalenie oskrzeli?

Oba schorzenia leczy się obecnie w podobny sposób, choć koty z astmą mogą dodatkowo korzystać z leków rozszerzających oskrzela.
Zazwyczaj leczy się ewentualne wtórne infekcje bakteryjne oraz stara się zidentyfikować i wyeliminować czynniki pogarszające stan kota.

Może to obejmować:

• redukcję masy ciała u kotów z nadwagą (nadwaga nasila problemy oddechowe)
• identyfikację potencjalnych czynników drażniących lub alergenów w domu, np. pyłków, perfum i aerozoli, pylącego żwirku, dymu papierosowego, środków czystości lub dezynfekujących
• u niektórych kotów choroba może mieć charakter sezonowy lub występować tylko w określonych pomieszczeniach — w takich przypadkach czasem udaje się ustalić konkretny czynnik wyzwalający
• niewpuszczanie kota do sypialni
• stosowanie oczyszczaczy powietrza usuwających drobne cząsteczki z otoczenia

U większości kotów nie udaje się jednak znaleźć ani uniknąć konkretnych czynników wyzwalających. Leczenie zwykle obejmuje leki przeciwzapalne oraz leki rozszerzające oskrzela. Mogą być one podawane doustnie (tabletki, płyny), w formie zastrzyków lub wziewnie (inhalacyjnie), podobnie jak u ludzi chorujących na astmę. Zaletą leków wziewnych jest mniejsze ryzyko działań niepożądanych związanych z długotrwałym stosowaniem innych leków, np. kortykosteroidów.

Jak podaje się kotu leki wziewne?

Dla kotów opracowano specjalne komory inhalacyjne („spacery”), podobne do tych stosowanych u małych dzieci. Z jednej strony komory umieszcza się standardowy inhalator ciśnieniowy (MDI), który uwalnia dawkę leku do wnętrza komory. Z drugiej strony znajduje się maska twarzowa z zaworem, umożliwiająca kotu wdychanie leku.

Do komory podaje się 1—2 dawki leku (zgodnie z zaleceniami lekarza weterynarii), a następnie delikatnie przykłada maskę do pyska kota, aby mógł oddychać lekiem przez około 10—15 sekund. Zazwyczaj zabieg wykonuje się dwa razy dziennie. Większość kotów bardzo dobrze toleruje tę metodę i przy odrobinie praktyki jest ona znacznie łatwiejsza niż podawanie tabletek.

Ważne jest jednak stopniowe przyzwyczajanie kota do urządzenia — trening tolerancji inhalatora może przynieść korzyści na całe życie. Firmy dostarczające komory inhalacyjne zazwyczaj oferują instrukcje i filmy pokazujące, jak prawidłowo używać maski i spaceru. Koty na ogół dobrze akceptują maskę, jeśli są wprowadzane do niej stopniowo.

Przykład komory inhalacyjnej dla kotów:
https://aerochamber.pl/aerokat-dla-kotow/

Wiele kotów bardzo dobrze reaguje na leczenie i ich stan ulega poprawie. Należy jednak pamiętać, że choroba ma charakter przewlekły i nie wolno samodzielnie przerywać terapii. W porozumieniu z lekarzem weterynarii można natomiast rozważyć zmniejszenie dawek leków oraz ustalić plan postępowania na wypadek pogorszenia objawów.

Jakie są rokowania u kotów z astmą lub przewlekłym zapaleniem oskrzeli?

Większość kotów można skutecznie leczyć, jednak u większości z nich konieczna jest terapia dożywotnia. U niektórych kotów z ciężkim przebiegiem choroby mogą występować nawracające epizody duszności, które w skrajnych przypadkach są bardzo poważne. Jeśli martwisz się o zdrowie swojego kota, zawsze skontaktuj się z lekarzem weterynarii.